R. Cijfers

Live & direct — geen knop nodig

Romeinse cijfers omzetten, in één oogopslag

Typ een getal of een Romeins cijfer — de uitkomst verschijnt terwijl je typt. Correct van 1 tot 3999, met de opbouw erbij.

wordt
MMXXVI
MM + XX + V + I
Permanente link

Verder op de via

Tabel

Alle Romeinse cijfers van 1 tot 1000 op een rij

Jaartallen

Geboortejaar, trouwjaar of dit jaar in Romeinse cijfers

Datum

Dag, maand en jaar in één keer omzetten

Klok

Waarom een klok vaak IIII toont in plaats van IV

Tatoeage

Een datum correct en mooi laten zetten

Alfabet

Het verschil tussen Romeinse letters en cijfers

Betekenis

Snel de waarde van een los symbool opzoeken

Geschiedenis

Herkomst van het Romeinse talstelsel

Oefenen

Test je kennis met een korte quiz

Hoe het systeem werkt

Romeinse cijfers zijn géén plaatswaardestelsel zoals ons decimale systeem, waarin de positie van een cijfer bepaalt of het gaat om eenheden, tientallen of honderdtallen. Het is een additief stelsel: de waarde volgt uit het bij elkaar optellen van symbolen die van groot naar klein achter elkaar staan. Zo is XVI gewoon 10 + 5 + 1 = 16.

Er zijn maar zeven basissymbolen (zie de tabel hiernaast) en precies zes uitzonderingen, waarbij een kleiner symbool vóór een groter symbool staat en dus wordt afgetrokken in plaats van opgeteld. Deze zes paren zijn de enige toegestane subtractieve combinaties — er bestaan geen andere.

IV = 4 (1 vóór 5)
IX = 9 (1 vóór 10)
XL = 40 (10 vóór 50)
XC = 90 (10 vóór 100)
CD = 400 (100 vóór 500)
CM = 900 (100 vóór 1000)

Combineer je deze regels, dan ontstaat elk getal tot 3999 op een unieke, ondubbelzinnige manier — er is altijd precies één juiste Romeinse schrijfwijze voor elk getal. Een cijfer voor nul bestaat niet: de Romeinen kenden dat begrip niet in hun telsysteem, ze rekenden met een telraam. Het standaardbereik loopt van 1 tot en met 3999 (MMMCMXCIX); daarboven is een aparte streepnotatie nodig die tegenwoordig nauwelijks nog gebruikt wordt.

SymboolWaarde
I1
V5
X10
L50
C100
D500
M1000

Onthoud de volgorde met een ezelsbruggetje: “Ik Vind Xander Lief, Chris Dus Minder” — elke eerste letter komt overeen met I, V, X, L, C, D, M van klein naar groot.

Veelgestelde vragen

Wat is het grootste getal dat ik kan omzetten?
In de standaardnotatie is dat 3999, geschreven als MMMCMXCIX. Daarboven zou je een streep boven een symbool nodig hebben om het duizendvoudig te maken (een notatie die vrijwel nergens meer gebruikt wordt) — dit werkt de converter daarom niet automatisch uit.
Waarom bestaat er geen Romeins cijfer voor 0?
De Romeinen rekenden met een telraam (abacus) en hadden voor hun schrijfwijze van getallen geen symbool voor nul nodig. Het concept werd pas eeuwen later in het Latijn uitgedrukt met het woord ‘nulla’.
Mag een symbool vaker dan drie keer herhaald worden?
Nee. I, X, C en M mogen maximaal drie keer achter elkaar staan (bv. III = 3). V, L en D herhalen nooit — in plaats daarvan gebruik je de subtractieve notatie, bijvoorbeeld IV in plaats van IIII voor 4.
Is IIII dan altijd fout?
Als lopende tekst, jaartal of nummering wel — daar is IV de correcte vorm. Op klassieke klokwijzerplaten is IIII juist de gangbare conventie, vooral om visuele balans met VIII te bewaren. Zie de klok-pagina voor de volledige uitleg.